कैलाली, माघ २७ सुदूरपश्चिम प्रदेशमा नेपाली कांग्रेसले २०७९ सालको प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा अविश्वसनीय सफलता हासिल गरेको थियो । लडेका नौमध्ये आठ सिट जित्दै प्रदेशमा पहिलो दल बनेको थियो । माओवादी र एकीकृत समाजवादीसँग गठबन्धन गरेर लडेको कांग्रेसले कैलाली–४ र ५, कञ्चनपुर–२ र ३, अछाम–२, डडेल्धुरा, दार्चुला र बाजुरामा विजयी हुँदा प्रदेशमा राजनीतिक दबदबा आफ्नो पक्षमा पारेको थियो ।
तर, तीन वर्षपछि २१ फागुनका लागि तयारी गरिरहेको कांग्रेसको निर्वाचन अभियान यसपटक केही चुनौतीपूर्ण देखिएको छ । २०७९ सालको आठ विजयी उम्मेदवारमध्ये केवल एनपी साउँद र पुष्पबहादुर शाहलाई मात्रै फेरि टिकट दिइएको छ । बाँकी १४ सिटमा नयाँ अनुहार मैदानमा छन् । यसले कांग्रेसको पोजिसनमा सुधार ल्याउने कि कमजोर पार्ने भन्ने विषय अहिले प्रदेशभर चर्चा बनेको छ ।
प्रदेशका नेताहरूले नयाँ उम्मेदवारलाई सघाउने भए पनि, पार्टीलाई सबैभन्दा ठूलो चुनौती नेपाली कांग्रेसका पूर्वसभापति शेरबहादुर देउवाको अनुपस्थिति देखिन्छ । २०४८ सालपछिका हरेक निर्वाचनमा सुदूरपश्चिममा कांग्रेस उम्मेदवारलाई जिताउन सक्रिय भूमिका खेलेका देउवा यसपटक न चुनावी मैदानमा छन्, नै प्रचार कार्यक्रममा । पार्टीका केही नेताका अनुसार देउवा विशेष महाधिवेशनको विवादका कारण अदालतमा मुद्दा राखेका छन् र त्यसैको कारणले टिकट पाएका उम्मेदवारको प्रचारमा जाने संकेत देखाएका छैनन् ।
‘विशेष महाधिवेशनविरुद्ध म अदालतमा गएको छु । त्यसैले उक्त नेतृत्वले दिएको टिकट पाउने उम्मेदवारको प्रचारमा म कसरी जान सक्छु,’ देउवाले आफूलाई भेटेका एक नेतालाई भनेका छन् ।देउवाको अनुपस्थितिमा सुदूरपश्चिमका धेरै कांग्रेस नेताहरूले यस पटक पार्टीको स्थिति कमजोर हुन सक्ने चिन्ता व्यक्त गरेका छन् । कैलाली–४ र ५, कञ्चनपुरका क्षेत्र, बैतडी, डोटी र डडेल्धुरा जस्ता क्षेत्रमा देउवाको उपस्थितिले मात्र परिणाम आफ्नो पक्षमा ल्याउन सहज हुने नेताहरू बताउँछन् ।
विशेषतः देउवाको गृहजिल्ला डडेल्धुरामा सन्दर्भ जटिल छ । सातपटक निर्वाचन जितिसकेका देउवाको अनुपस्थितिमा कांग्रेसले नेविसंघका पूर्वकेन्द्रीय अध्यक्ष नैनसिंह महरलाई उम्मेदवार बनाएको छ । तर, देउवाको परम्परागत मतदाता महरले टिकट पाउँदा उनीसँग सल्लाह नभएको र देउवाले चुनाव लड्न नपाएको कुरा लिएर असन्तुष्ट छन् । कांग्रेसका एक नेताका अनुसार, ‘गाउँमा चुनावी अभियानमा जाँदा कतिपय मतदाताले देउवा चुनाव लड्न नआएको भन्दै भोट नदिन सक्ने अवस्था देखिएको छ ।’
यद्यपि, देउवाको अनुपस्थितिमा पनि कांग्रेस प्रदेशका अन्य क्षेत्रहरूमा आफ्नो अभियान सक्रिय राखिरहेको छ । टिकट पाउन असफल भए पनि रमेश लेखक, दिलेन्द्र बडू, वीरबहादुर बलायर, डिल्लीराज पन्त र बद्री पाण्डे जस्ता नेता प्रचार–प्रसारमा सक्रिय देखिएका छन् । बलायरले भने, ‘सबै साथीहरू लाग्नुभएको छ, नतिजा पनि राम्रै आउँछ होला ।’
कांग्रेसको नयाँ उम्मेदवारहरूले केही चुनौतीको सामना गर्नुपर्ने भए पनि, पार्टीको नेतृत्व र संगठनात्मक सक्रियताले सुदूरपश्चिममा आफ्नो स्थिति कायम राख्न सक्ने विश्वास नेताहरूको छ । अघिल्लो निर्वाचनमा कैलाली–४ मा एमालेका लेखराज भट्टलाई पराजित गरेका बलायरले यसपटक चुनाव नलड्ने घोषणा गरेपछि कांग्रेसले गोरख विष्टलाई उम्मेदवार बनाएको छ ।
राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार, नयाँ अनुहारले पोजिसन सुधार्न सक्ने सम्भावना छ, तर देउवाको अनुपस्थितिले कांग्रेसको परम्परागत मतदरमा असर पार्न सक्ने जोखिम भने कायमै छ । निर्वाचनमा परिणाम कांग्रेसका लागि चुनौतीपूर्ण हुने भए पनि पार्टीले सक्रिय अभियान र नेताहरूको समन्वयमार्फत आफ्नो स्थिति बलियो बनाउने प्रयास गरिरहेको छ ।
सुदूरपश्चिममा कांग्रेसको पोजिसन अझै सुरक्षित रहने कि छैन भन्ने विषय आगामी प्रतिनिधिसभा निर्वाचनपछि स्पष्ट हुनेछ । तर, देउवाको अनुपस्थिति र नयाँ उम्मेदवारहरूको प्रतिस्पर्धात्मक क्षमताले प्रदेशको राजनीतिक नक्सामा ठूलो असर पार्ने देखिन्छ ।
२०७९ को सफलता र वर्तमान तयारीः
कांग्रेसले २०७९ सालको प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा लडेका नौमध्ये आठ सिट जितेर प्रदेशमा पहिलो दल बनेको थियो । २१ फागुनको निर्वाचनका लागि यसपटक १६ वटा क्षेत्रमा उम्मेदवार उतारेको छ ।
नयाँ अनुहारको चुनौतीः
२०७९ मा विजयी आठमध्ये केवल दुई उम्मेदवार (एनपी साउँद र पुष्पबहादुर शाह) मात्र पुनः टिकट पाएका छन् । बाँकी १४ सिटमा नयाँ उम्मेदवार मैदानमा छन् ।
देउवाको अनुपस्थितिः
पूर्वसभापति शेरबहादुर देउवा चुनावी मैदानमा छैनन् र प्रचारमा पनि सक्रिय छैनन् । उनी विशेष महाधिवेशनको विवादका कारण अदालतमा मुद्दा राखेका छन् ।
डडेल्धुरा र परम्परागत मतदातामा असरः
देउवाको गृहजिल्ला डडेल्धुरामा, नैनसिंह महरको टिकट पाउँदा परम्परागत मतदाता असन्तुष्ट छन् । देउवाको अनुपस्थितिमा कांग्रेसको जीत चुनौतीपूर्ण देखिन्छ ।
अन्य नेताहरूको सक्रियताः
टिकट नपाएका रमेश लेखक, दिलेन्द्र बडू, वीरबहादुर बलायर, डिल्लीराज पन्त र बद्री पाण्डे जस्ता नेता प्रचारमा सक्रिय छन्, जसले पार्टीको स्थिति बलियो बनाउन मद्दत पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ ।
प्रदेशका अन्य क्षेत्रमा असरः
कैलाली–४ र ५, कञ्चनपुर, बैतडी र डोटीमा देउवाको अनुपस्थिति कांग्रेसको नतिजामा असर पार्ने सम्भावना छ । देउवाको उपस्थितिले मात्र परिणाम आफ्नो पक्षमा ल्याउन सहज हुने नेताहरू बताउँछन् ।
नतिजाको अनिश्चितताः
नयाँ उम्मेदवारहरूको प्रतिस्पर्धात्मक क्षमता र देउवाको अनुपस्थितिले सुदूरपश्चिममा कांग्रेसको पोजिसन सुरक्षित रहने कि कमजोर हुने भन्ने विषय आगामी निर्वाचनपछि स्पष्ट हुनेछ ।
