आर्थिक समृद्धिलाई प्रतिज्ञापत्रको अर्को मुख्य स्तम्भका रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ । निजी क्षेत्र, श्रमिक र उद्यमशीलतालाई विकासको प्रमुख साझेदार मान्दै लगानीमैत्री वातावरण निर्माण गर्ने नीति अघि सारिएको छ । वैध नाफालाई सम्मान र अवैध आर्जनमाथि कडाइ गर्ने उल्लेख गर्दै आर्थिक स्वच्छता र सदाचारलाई राजनीतिक संस्कृतिका रूपमा विकास गर्ने प्रतिबद्धता जनाइएको छ ।
नेपालगन्ज, फागुन ७ मुलुक संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको अभ्यासमा अघि बढिरहेको वर्तमान राजनीतिक परिवेशमा प्रमुख दल नेपाली कांग्रेसले आगामी निर्वाचनलाई लक्षित गर्दै आफ्नो चुनावी ‘प्रतिज्ञापत्र’ सार्वजनिक गरेको छ । ‘सम्मानित नेपाल, समुन्नत नेपाल’ भन्ने मूल नारा बोकेको उक्त दस्तावेज केवल पाँच बर्से कार्ययोजना मात्र नभई दीर्घकालीन राष्ट्रिय रूपान्तरणको मार्गचित्रका रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ । पार्टीले यसलाई विगतका ऐतिहासिक उपलब्धिको निरन्तरता र कमजोरीबाट सिकेर अघि बढ्ने संकल्पपत्रका रूपमा व्याख्या गरेको छ ।
प्रतिज्ञापत्रको आरम्भमै कांग्रेसले आफूलाई लोकतान्त्रिक मूल्य, मानवअधिकार र नागरिक स्वतन्त्रताको पक्षधर शक्तिका रूपमा पुनः प्रस्तुत गरेको छ । प्रत्येक नागरिकले स्वतन्त्रता, पहिचान र स्वाभिमानसहित बाँच्न पाउने व्यवस्था नै समृद्ध नेपालको आधार हुने उल्लेख गर्दै कानूनको शासनलाई कडाइका साथ कार्यान्वयन गर्ने प्रतिबद्धता जनाइएको छ । ‘निमुखालाई ऐन र ठूलालाई चैन’ भन्ने विगतको आलोचित अवस्थाको अन्त्य गर्ने दाबी गर्दै राज्यका सबै निकायलाई निष्पक्ष र उत्तरदायी बनाउने वाचा गरिएको छ ।
दस्तावेजले सामाजिक विभेदको अन्त्यलाई विशेष प्राथमिकतामा राखेको छ । जात, धर्म, लिंग, भाषा, क्षेत्र वा वर्गका आधारमा हुने कुनै पनि प्रकारको विभेद अस्वीकार्य हुने उल्लेख गर्दै समावेशी समाज निर्माण गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरिएको छ । शारीरिक, मानसिक तथा लैंगिक हिंसाबाट मुक्त वातावरण सिर्जना गर्न कानुनी र संस्थागत सुधार गरिने जनाइएको छ । कांग्रेसले सामाजिक न्यायलाई केवल नीतिगत घोषणा नभई व्यवहारिक अभ्यास बनाउने लक्ष्य राखेको दाबी गरेको छ ।
आर्थिक समृद्धिलाई प्रतिज्ञापत्रको अर्को मुख्य स्तम्भका रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ । निजी क्षेत्र, श्रमिक र उद्यमशीलतालाई विकासको प्रमुख साझेदार मान्दै लगानीमैत्री वातावरण निर्माण गर्ने नीति अघि सारिएको छ । वैध नाफालाई सम्मान र अवैध आर्जनमाथि कडाइ गर्ने उल्लेख गर्दै आर्थिक स्वच्छता र सदाचारलाई राजनीतिक संस्कृतिका रूपमा विकास गर्ने प्रतिबद्धता जनाइएको छ । साना तथा मझौला उद्योगलाई विशेष प्रोत्साहन, रोजगारी सिर्जना र उत्पादन वृद्धि मार्फत आत्मनिर्भर अर्थतन्त्र निर्माण गर्ने लक्ष्य लिइएको छ ।
कांग्रेसले युवालाई राष्ट्र निर्माणको केन्द्रमा राखेको छ । स्वदेशमै रोजगारी र अवसर सिर्जना गरी वैदेशिक पलायन घटाउने उद्देश्यसहित सीपमूलक तालिम, नवप्रवर्तन र स्टार्टअप प्रवद्र्धन कार्यक्रम अघि सारिएको छ । विदेशमा रहेका नेपालीको ज्ञान, सीप र पूँजीलाई स्वदेश विकासमा जोड्ने नीति अवलम्बन गरिने उल्लेख छ । ‘फर्कन रहर लाग्ने’ र ‘यहीँ भविष्य देखिने’ वातावरण निर्माण गर्ने प्रतिबद्धता प्रतिज्ञापत्रमा दोहोरिएको छ ।
कृषि क्षेत्रलाई सम्मानित र आधुनिक पेशाका रूपमा विकास गर्ने योजना पनि दस्तावेजको महत्वपूर्ण अंश हो । किसानलाई सिँचाइ, मल, बीउ, प्रविधि, बीमा र बजारको सहज पहुँच उपलब्ध गराउने लक्ष्य राखिएको छ । कृषि उत्पादनको उचित मूल्य सुनिश्चित गर्दै नेपाली उत्पादनलाई अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा ब्रान्डका रूपमा स्थापित गर्ने दृष्टिकोण प्रस्तुत गरिएको छ । युवालाई कृषिमा आकर्षित गर्न प्रविधिमैत्री खेती प्रणाली र कृषि उद्यमशीलतालाई प्रोत्साहन गरिने जनाइएको छ ।
स्वास्थ्य क्षेत्रलाई मौलिक अधिकारका रूपमा स्थापित गर्ने प्रतिबद्धता पनि कांग्रेसले दोहोर्याएको छ । ‘उपचार नागरिकको अधिकार’ भन्ने मान्यताका आधारमा स्वास्थ्य बीमा प्रणाली सुदृढ गरिने उल्लेख गरिएको छ । राष्ट्रिय स्वास्थ्य बीमा बोर्डमार्फत सेवा विस्तार गरी गम्भीर रोग उपचारमा आर्थिक भार कम गर्ने योजना अघि सारिएको छ । गर्भावस्थादेखि वृद्धावस्थासम्म राज्यको स्वास्थ्य सुरक्षा जिम्मेवारी रहने उल्लेख छ । अस्पताल सेवा विस्तार, जनशक्ति व्यवस्थापन र गुणस्तरीय औषधि उपलब्धता सुनिश्चित गर्ने वाचा पनि गरिएको छ ।
शिक्षालाई राष्ट्रको सबैभन्दा महŒवपूर्ण लगानीका रूपमा परिभाषित गर्दै कांग्रेसले आर्थिक अभावका कारण कोही पनि गुणस्तरीय शिक्षाबाट वञ्चित नहुने सुनिश्चितता गर्ने जनाएको छ । विद्यालयदेखि विश्वविद्यालयसम्मको शिक्षालाई प्रविधिमैत्री, प्रयोगमुखी र अनुसन्धानमुखी बनाउने लक्ष्य राखिएको छ । त्रिभुवन विश्वविद्यालयलगायत उच्च शिक्षण संस्थालाई नवप्रवर्तन र अनुसन्धानको केन्द्रका रूपमा विकास गर्ने उल्लेख छ । बालबालिकाको पोषण र सुरक्षा सुनिश्चित गर्दै हिंसामुक्त शैक्षिक वातावरण निर्माण गर्ने प्रतिज्ञा पनि गरिएको छ ।
सुशासन र डिजिटल रूपान्तरणलाई पनि प्रतिज्ञापत्रले विशेष स्थान दिएको छ । अदालत, संवैधानिक निकाय, प्रहरी र विश्वविद्यालयमा दलियकरण अन्त्य गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरिएको छ । योग्यता, क्षमता र इमानदारीका आधारमा नियुक्ति प्रणाली सुदृढ गर्ने उल्लेख छ । ‘डिजिटल नेपाल’ अवधारणामार्फत सरकारी सेवा प्रवाहलाई छिटो, पारदर्शी र पहुँचयोग्य बनाउने योजना अघि सारिएको छ । नागरिकले घरमै बसेर सेवा प्राप्त गर्न सक्ने प्रणाली विकास गर्ने जनाइएको छ ।
सांस्कृतिक विविधता र मौलिकताको संरक्षणलाई आधुनिकतासँग समन्वय गर्ने नीति पनि दस्तावेजमा समेटिएको छ । हिमाल, पहाड र मधेसका समुदायबीच सहअस्तित्व, सम्मान र एकताको भावना सुदृढ गर्ने उल्लेख छ । नेपाललाई विश्वमाझ सार्वभौम, शान्त र स्वाभिमानी राष्ट्रका रूपमा स्थापित गर्ने परराष्ट्र नीति अवलम्बन गरिने जनाइएको छ । राष्ट्रिय हित, समानता र आपसी सम्मानका आधारमा छिमेकी तथा मित्र राष्ट्रसँग सम्बन्ध विस्तार गरिने प्रतिबद्धता व्यक्त गरिएको छ ।
सगरमाथा, लुम्बिनी, पशुपति र जानकी मन्दिर जस्ता ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक धरोहरमार्फत नेपाललाई विश्वसामु चिनाउने नीति लिइएको छ । पर्यटन, ऊर्जा, सूचना प्रविधि, खेलकुद र यातायात क्षेत्रमा तीव्र विकासमार्फत समृद्धि हासिल गर्ने लक्ष्य पनि प्रतिज्ञापत्रमा उल्लेख छ । पूर्वाधार विकासलाई विश्वस्तरको गुणस्तरमा अघि बढाउने प्रतिबद्धता जनाइएको छ ।
समग्रमा कांग्रेसको प्रतिज्ञापत्रले लोकतान्त्रिक मूल्यमान्यता, सामाजिक न्याय, आर्थिक समृद्धि र सुशासनलाई एकै सूत्रमा बाँध्ने प्रयास गरेको देखिन्छ । कागजमा लेखिएका प्रतिबद्धता कार्यान्वयनमा रूपान्तरण हुन सके मात्र ‘सम्मानित र समुन्नत नेपाल’ को लक्ष्य साकार हुने राजनीतिक विश्लेषकहरूको धारणा छ । निर्वाचनको प्रतिस्पर्धात्मक वातावरणमा यो प्रतिज्ञापत्र मतदातामाझ कति प्रभावकारी हुन्छ भन्ने प्रश्न आगामी जनमतले नै टुंगो लगाउनेछ ।
