रोल्पा, वैशाख १६ रोल्पा जिल्लामा महिलाहरूमा देखिने पाठेघरसम्बन्धी समस्या अझै पनि लाज, डर र जानकारीको अभावका कारण गम्भीर बन्दै गएको छ । जिल्लाका स्वास्थ्य संस्थामा उपचारका लागि आउने अधिकांश महिलाले आफ्नो वास्तविक समस्या खुलेर भन्न नसक्दा रोग जटिल अवस्थामा पुगेर मात्र अस्पताल पुग्ने प्रवृत्ति देखिएको चिकित्सकहरूले बताएका छन् ।
रोल्पा अस्पतालका चिकित्सक डा. निरज घर्तीमगरका अनुसार महिनावारीसम्बन्धी समस्या, आङ (पाठेघर) खस्ने समस्या तथा यौन स्वास्थ्यसँग सम्बन्धित रोगबारे महिलाहरू खुलेर कुरा गर्न नसक्दा उपचारमा ढिलाइ भइरहेको छ । उनका अनुसार धेरैजसो महिलाले अत्यधिक पीडा भएपछि मात्रै अस्पताल आउने र त्यतिबेला रोग संक्रमणको चरणसम्म पुगिसकेको हुने गरेको छ । ‘सानो समस्या हुँदा पनि लाज मान्ने र घरमै सहेर बस्ने प्रवृत्तिले समस्या जटिल बनिरहेको छ,’ डा. घर्तीमगरले भने, ‘समयमै जाँच र उपचार गर्न सके पाठेघरको मुखको क्यान्सरजस्ता गम्भीर रोगबाट समेत बचाउन सकिन्छ ।’ उनका अनुसार पाठेघरमा देखिने प्रारम्भिक घाउ वा संक्रमणको समयमा उपचार नगरे क्यान्सरको जोखिम उच्च रहने गर्छ ।
चिकित्सकहरूले जिल्लामा आउने बिरामीमध्ये सानै उमेरमा विवाह गरेका, कम उमेरमै सन्तान जन्माएका तथा बारम्बार गर्भपतन गराएका महिलामा समस्या बढी देखिएको बताएका छन् । यस प्रकारका जोखिमयुक्त अवस्थाका महिलामा पाठेघर संक्रमण र आङ खस्ने समस्या बढी देखिएको छ । स्वास्थ्य कार्यालय रोल्पाका सूचना अधिकारी अरुण भिटु उपाध्यायका अनुसार चालु आर्थिक वर्षमा मात्रै पाठेघरसम्बन्धी विभिन्न परीक्षण र स्क्रिनिङ कार्यक्रममार्फत ठूलो संख्यामा महिलाको जाँच गरिएको छ । ३० देखि ४९ वर्ष उमेर समूहका ३ सय ६९ जना र ५० वर्षभन्दा माथिका १ सय १३ जना महिलामा क्यान्सर सम्भावनाको परीक्षण गरिएको थियो, जसमा ६ जनामा संक्रमण देखिएको छ ।
यस्तै स्तन क्यान्सरको शंका लागेका ४ सयभन्दा बढी महिलामा परीक्षण गरिएको छ भने सुत्केरी जटिलता (अब्सट्रेटिक फिस्टुला) का ४ सय ८० जना महिलामा जाँच गर्दा ३ जनाको शल्यक्रिया गरिएको छ । सबैभन्दा बढी समस्या भने आङ खस्ने (पाठेघर झर्ने) समस्या रहेको देखिएको छ । यससम्बन्धी ५ सय ७४ महिलामा जाँच गर्दा १ सय ३ जना चौथो चरणसम्मको गम्भीर अवस्थामा पुगेको पाइएको छ । तीमध्ये अधिकांशलाई रिङ राखेर उपचार गरिएको छ भने एक जनाको शल्यक्रिया नै गर्नुपरेको स्वास्थ्य कार्यालयले जनाएको छ ।
ग्रामीण क्षेत्रमा पनि समस्या बढ्दै गएपछि नुवागाउँ स्वास्थ्य चौकीमा हालै निःशुल्क स्वास्थ्य शिविर सञ्चालन गरिएको थियो । उक्त शिविरमा १ सय ५५ महिलाको परीक्षण गर्दा धेरैमा पाठेघर संक्रमण देखिएको थियो । शिविरमा सहभागी स्त्री रोग विशेषज्ञ डा. प्रवीण योगीले कम उमेरमै विवाह, अस्वस्थ जीवनशैली र स्वास्थ्य सचेतनाको कमीका कारण समस्या बढिरहेको बताए । स्वास्थ्यकर्मीहरूका अनुसार नियमित जाँच, समयमै उपचार र सचेतना अभिवृद्धि गर्न सके पाठेघरसम्बन्धी धेरै रोग नियन्त्रण गर्न सकिनेछ । तर ग्रामीण भेगमा अझै पनि यौन तथा प्रजनन स्वास्थ्यबारे खुलेर छलफल नहुनु नै ठूलो चुनौतीका रूपमा रहेको उनीहरूको भनाइ छ ।
