सुर्खेत, पुस २८ कर्णाली प्रदेशका मौरी पालक किसानहरूले प्रदेशमा उत्पादन हुने महलाई ब्राण्डिङ गरी राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा पुर्याउने पहल थालेका छन् । यसका लागि वीरेन्द्रनगर–१२ सुर्खेतमा हालै ‘कर्णाली मह प्रशोधन साझा सुविधा केन्द्र’ सञ्चालनमा आएको छ । नेपाल मौरी पालक महासंघ कर्णाली प्रदेशको पहलमा स्थापित यो केन्द्रले प्रदेशभरका किसानलाई गुणस्तरीय मह उत्पादन, प्रशोधन र बिक्रीमा सहयोग पुर्याउनेछ ।
साझा सुविधा केन्द्रमा कृषकहरूले आफ्नै उत्पादनको मह प्रशोधन गरेर बेच्न सक्ने सुविधा रहेको छ । यस केन्द्रमा हाल एकैपटक पाँच सय किलो मह प्रशोधन गर्ने क्षमता भएको मेसिन जडान गरिएको छ । महासंघका कार्यक्रम संयोजक खगेन्द्र भण्डारीका अनुसार वार्षिक १० लाख किलो मह प्रशोधन गर्ने लक्ष्य रहेको छ । कर्णालीमा हाल करिब ३० टन मह उत्पादन भइरहेको छ भने ११ हजार मौरी पालक कृषक छन् । करिब ८ हजार मौरी आधुनिक घारमा पालन भइरहेका छन् भने बाँकी परम्परागत मुढेघारमा छन् ।
मंगलबार विधिवत उद्घाटन गर्दै कर्णाली प्रदेश सरकारका भूमि व्यवस्था, कृषि तथा सहकारी मन्त्री विनोदकुमार शाहले उच्च हिमाली क्षेत्रमा जडबुटीयुक्त मह उत्पादन हुने भएकाले यसको उचित ब्राण्डिङ र बजारीकरण गर्न आवश्यक रहेको बताए । मन्त्री शाहले महमा शुद्धताको ग्यारेण्टीसहित बजार प्रवद्र्धन गर्न सकिने भएकाले यसले मुद्रा आर्जनमा सहयोग पुग्ने विश्वास व्यक्त गरे । साथै, कर्णालीमा विषादीको कम प्रयोग हुने भएकाले अर्गानिक क्षेत्रको संरक्षण र मौरीको अस्तित्व बचाउन सबैले जिम्मेवारी लिनुपर्नेमा उनले जोड दिए ।
मौरी पालक महासंघ कर्णाली प्रदेशका अध्यक्ष लिलाराम ढकालका अनुसार हेल्भटास नेपालको इनइलम परियोजना र प्रदेश सरकारको सहयोगमा साझा सुविधा केन्द्र स्थापना गरिएको हो । केन्द्रको सञ्चालनसँगै गुणस्तरीय मह उत्पादनले बालबालिकाको पोषण सुधारमा समेत योगदान पुर्याउन सक्छ । ढकालले सरकारसँग विद्यालयको दिवा खाजामा महको प्रयोग अनिवार्य गर्ने माग पनि राखेका छन् ।यसअघि किसानहरूले घरेलु विधिबाट सीमित मात्रामा प्रशोधन गरेर प्रतिकिलो ६–८ सय रुपैयाँमा बिक्री गर्दै आएका थिए । अब साझा सुविधा केन्द्र खुलेपछि गुणस्तरीय मह बिक्री गर्न सकिने भएपछि किसानहरूले प्रतिकिलो एक हजार रुपैयाँसम्म बिक्री गर्ने आशा व्यक्त गरेका छन् । प्रशोधित मह सानो प्याकेटमा प्याकेज गरेर पनि बजारमा पठाउन सकिने भएकाले उपभोक्तासम्म पहुँच बढ्ने छ ।
आगामी दिनमा प्रदेशको महलाई ‘कर्णाली गोल्ड हनी’ नामको ब्राण्डमार्फत राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा पुर्याउने योजना बनाएको छ । यस पहलले कर्णालीका मौरी पालक किसानको आय वृद्धि गर्ने मात्र नभई प्रदेशको अर्गानिक उत्पादनलाई चिनाउने अवसर समेत प्रदान गर्नेछ । गुणस्तरीय मह उत्पादन र प्रशोधनमा किसानको पहुँच बढ्नुसँगै कर्णालीको मौरी पालन र मह उद्योग दुवै थप प्रगतिशील बन्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
