लुम्बिनी, माघ ४ विश्व सम्पदा सूचीमा सूचीकृत बुद्धजन्मस्थल लुम्बिनी भ्रमण गर्ने पर्यटकको संख्या सन् २०२५ मा अघिल्लो वर्षको तुलनामा केही घटेको छ । लुम्बिनी विकास कोषका अनुसार सन् २०२४ मा ११ लाख ७२ हजार २८२ पर्यटकले लुम्बिनी भ्रमण गरेकोमा सन् २०२५ मा ११ लाख १४ हजार २६६ जनाले मात्र भ्रमण गरेका छन् । यो संख्या ५८ हजार १६ कम हो, जसले ४.९५ प्रतिशतको गिरावट देखाउँछ ।
कोषका जनसम्पर्क प्रमुख तथा सूचना अधिकारी डा. हरिध्वज राईका अनुसार स्वदेशी र भारतीय पर्यटक घट्दा समग्र संख्यामा गिरावट आएको हो । नेपाली पर्यटक आगमन ७.५१ प्रतिशत र भारतीय पर्यटक १०.१४ प्रतिशतले घटेका छन् । देशभित्रको राजनीतिक अस्थिरता, आन्दोलन, सडक अवस्थाको समस्या तथा भारतले जारी गरेको यात्रा सचेतनाले भारतीय पर्यटक प्रभावित भएको पर्यटन व्यवसायीको भनाइ छ ।
यद्यपि भारतबाहेक तेस्रो मुलुकका अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटकमा भने २६.५४ प्रतिशतको उल्लेखनीय वृद्धि भएको छ । सन् २०२५ मा करिब ३० हजार बढी तेस्रो मुलुकका पर्यटक लुम्बिनी आएका छन् । अन्तर्राष्ट्रिय आगमनमा श्रीलंका पहिलो स्थानमा रहेको छ भने थाइल्यान्ड, म्यान्मार, चीन र भियतनाम क्रमशः अगाडि छन् । दक्षिण कोरिया र जर्मनीबाट पनि पर्यटक आगमन बढ्नु सकारात्मक संकेतका रूपमा लिइएको छ ।
लुम्बिनी होटल संघका अध्यक्ष लिलामणि शर्माले आन्तरिक राजनीति, आन्दोलन र धार्मिक गतिविधिको अभावले पर्यटक घटेको बताए । उनले व्यवस्थापन, पार्किङ र धार्मिक कार्यक्रमलाई व्यवस्थित गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याए ।
यसैबीच, लुम्बिनी नजिकैको बेलहिया नाकाबाट सन् २०२५ मा १ लाख ३ हजार ९ सय ५५ तेस्रो मुलुकका पर्यटक नेपाल प्रवेश गरेका छन्, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा वृद्धि हो । यसले अन्तर्राष्ट्रिय बौद्ध तीर्थ गन्तव्यका रूपमा लुम्बिनीप्रतिको आकर्षण बढ्दो रहेको संकेत गर्दछ ।
