अवैधरुपमा सुन निकाल्न स्थापना गरिएको मेसिन अहिले बन्द गरेका छौं? वडाध्यक्ष लवराज खरेल
राप्तीसोनारी, फागुन १४ राप्तीसोनारी–६,उत्तरिभागस्थित राप्ती नदीमा चाइनिज कम्पनीले अवैधरुपमा सुन संकलनका लागि संरचना निर्माण गरेपछि स्थानीय सरकारले तत्काल सञ्चालनमा रोक लगाएको छ । वडाअध्यक्ष लवराज खरेलका अनुसार उक्त संरचना सुन संकलनका लागि निर्माण गरिएको भए पनि कम्पनीले कुनै कागजी अनुमति वा प्रमाण देखाउन सकेको छैन ।
बुधबार स्थानीय जनप्रतिनिधिहरु उक्त स्थल पुगेर निरीक्षण गरेका थिए । वडाध्यक्ष खरेलले जानकारी दिएका अनुसार कम्पनीले एक ठूलो प्लान्ट जडान गरेको छ । यहाँ पम्प सेटसहित ठूल्ठूला पाइपहरु राखिएका थिए भने एउटा जेसिबी पनि देखिएको थियो । स्थानीय जनताका अनुसार यस स्थानमा पहिले एक/दुई व्यक्तिहरु परम्परागत रूपमा बगरमा बालुवा चालेर सुन खोज्दै आएका थिए । उनीहरुले दैनिक करिब एक हजारदेखि एक हजार पाँच सय रुपैयाँसम्म आम्दानी गर्दै आएका थिए । तर कम्पनीको संरचना निर्माण भएपछि बगरमा सुन निकाल्ने परम्परागत प्रक्रिया प्रभावित हुन थालेको छ ।
स्थानीयले चेतावनी दिएका छन् कि अवैधरुपमा कम्पनीले सुन निकाल्न थालेपछि नदीको संरचनामा क्षति पुग्ने र आगामी दिनमा नदीमा पानीको बहाव तथा बाँधमा जोखिम बढ्ने सम्भावना रहेको छ । यसरी नदी र आसपासको वातावरणमा हुने सम्भावित नोक्सानीबारे स्थानीय जनप्रतिनिधिहरुले गम्भीर चिन्ता व्यक्त गरेका छन् ।
जानकारी अनुसार, अवैध सुन संकलनमा चार/पाँचजना चाइनिज र दुई/तीनजना नेपाली संलग्न हुन सक्ने बताइएको छ । वडाध्यक्ष खरेलले भने, ‘हामीले तत्काल रोक लगायौं । कानूनबाहेक कसैले सुन संकलन गर्न पाउँदैन । नदीको सुरक्षा र स्थानीय जनताको हित हाम्रो प्राथमिकता हो ।’ स्थानीय प्रशासन र जनप्रतिनिधिहरुले नदीमा अवैध खानी गतिविधि रोक्न तिव्र कदम चाल्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ । वडाध्यक्ष खरेलले भने, ‘हामी स्थानीय प्रहरीसँग समन्वय गरेर अवैध खानी नियन्त्रणमा ल्याउने छौं । नदी र स्थानीय जनताको सुरक्षा हाम्रो पहिलो प्राथमिकता हो ।’
यस घटनाले नेपालमा अवैध खानी व्यवसाय र विदेशी कम्पनीको अनियन्त्रित हस्तक्षेप सम्बन्धी मुद्दालाई पुनः प्रकाशमा ल्याएको छ । राप्तीसोनारी–६ मा भएको यो कदमले स्थानीय समुदायलाई वातावरण संरक्षण र कानुनी प्रक्रिया पालना गर्न आवश्यक भएको सन्देश दिएको छ । स्थानीय प्रशासनले अब उक्त स्थलको निगरानी कडा बनाउने, कम्पनीको कार्यभार रोक्ने र कानुनी कारबाही अघि बढाउने तयारी थालेको छ । साथै, नदी र आसपासका प्राकृतिक स्रोत संरक्षणमा स्थानीय समुदायलाई पनि संलग्न गराउने प्रयास भइरहेको छ ।
यसरी, राप्ती नदीको संरक्षण र अवैध खानी रोकथामका लागि स्थानीय प्रशासन र जनप्रतिनिधिहरुले साझा कदम चालेका छन् । स्थानीय बासिन्दाहरुले कानुनी नियम र वातावरणीय सुरक्षा दुवैको पक्षमा रहनुपर्ने आवश्यकता औँल्याएका छन् ।
