सुर्खेत, भदौ ९ कर्णाली प्रदेशको राजधानी वीरेन्द्रनगरले विकास र पूर्वाधारमा फड्को मार्दै गए पनि उपमहानगरपालिकामा स्तरोन्नति हुने वर्षौँदेखिको योजना अझै कार्यान्वयनमा आउन सकेको छैन । रोचक पक्ष त के छ भने, वीरेन्द्रनगरको चालु आर्थिक वर्षको बजेट देशका दुई महानगरपालिकाको भन्दा ठूलो छ ।
वीरेन्द्रनगर नगरपालिकाले आर्थिक वर्ष २०८३/८४ का लागि चार अर्ब ७१ करोड दुई लाख ७२ हजार रुपियाँको बजेट ल्याएको छ । यो बजेट विराटनगर र वीरगन्ज महानगरपालिकाको चालु आर्थिक वर्षको बजेटभन्दा बढी हो । विराटनगर महानगरपालिकाले तीन अर्ब ५६ करोड रुपियाँ र वीरगन्ज महानगरपालिकाले चार अर्ब ४२ करोड रुपियाँको बजेट ल्याएका छन् । ठूलो बजेट, बढ्दो जनसंख्या, सहरीकरण र प्रदेश राजधानीका रूपमा विकसित हुँदै गएको वीरेन्द्रनगरलाई उपमहानगरपालिका बनाउनुपर्ने आधार पूरा भएको नगरपालिकाको दाबी छ । नगरपालिकाले चालु आर्थिक वर्षको नीति तथा कार्यक्रममा समेत वीरेन्द्रनगरलाई उपमहानगरपालिकामा स्तरोन्नति गर्ने योजनालाई प्राथमिकताका साथ समेटेको छ ।
नगरप्रमुख मोहनमाया ढकालले वीरेन्द्रनगरलाई उपमहानगरपालिका बनाउने प्रक्रिया अघि बढिरहेको बताइन् । उनका अनुसार २०७८ सालमै आवश्यक आधार र मापदण्डका दृष्टिले वीरेन्द्रनगर उपमहानगरपालिका बन्न योग्य रहेको निष्कर्षसहित योजना पारित गरिएको थियो । पछिल्लो समय नगर क्षेत्र थप व्यवस्थित हुँदै गएकाले अब स्तरोन्नतिको प्रक्रिया अघि बढ्ने उनले जनाइन् । प्रदेश राजधानीका रूपमा वीरेन्द्रनगर राजनीतिक, प्रशासनिक, आर्थिक, सामाजिक, शैक्षिक तथा स्वास्थ्य सेवाको प्रमुख केन्द्रका रूपमा विकास भइरहेको छ । बढ्दो सहरीकरणलाई व्यवस्थित गर्न नगरपालिकाले सडक, यातायात, ट्राफिक व्यवस्थापन, सडक बत्ती तथा सार्वजनिक पूर्वाधार निर्माणलाई प्राथमिकता दिएको छ ।
वीरेन्द्रनगरको मुख्य सडक चार लेनको बनिसकेको छ भने अन्य भित्री सडकलाई व्यवस्थित गर्ने काम अघि बढाइएको छ । नयाँ सडक निर्माणका लागि मापदण्ड निर्धारण गरी सुरक्षित र व्यवस्थित सहर निर्माण गर्ने योजना नगरपालिकाले अघि सारेको छ । घण्टाघर पार्कलाई व्यवस्थित गर्ने, चार लेन सडक विस्तार गर्ने तथा टोल–टोलमा सडक बत्ती जडान गर्ने कामसमेत भइरहेको नगरपालिकाले जनाएको छ । बढ्दो सवारी चाप र सहरीकरणका कारण उत्पन्न हुने दुर्घटना तथा अव्यवस्था न्यूनीकरण गर्न ट्राफिक व्यवस्थापनमा पनि नगरपालिकाले लगानी बढाएको छ । नगरपालिकाका अनुसार हालसम्म ५५० वटा ट्राफिक बत्ती जडान भइसकेका छन् । आर्थिक वर्ष २०८०/८१ बाट सुरु भएको ट्राफिक बत्ती जडान कार्यक्रमअन्तर्गत चालु आर्थिक वर्षमा थप १५० वटा बत्ती जडान गर्ने तयारी छ ।
रेडियो नेपालदेखि बाङ्गेसिमल तथा धुलियाबिटदेखि सुब्बाकुनासम्म ट्राफिक बत्ती जडान गर्न लागिएको छ । त्यसका लागि एक करोड १८ लाख रुपियाँमा ठेक्का सम्झौता गरी काम अघि बढाइएको नगरपालिकाले जनाएको छ । वीरेन्द्रचोकमा ट्राफिक बत्ती जडान भइसकेको छ भने यस वर्ष मूलपानीचोक र दैलेख रोडमा पनि ट्राफिक बत्ती जडान गर्ने योजना छ । नगरपालिकाले सार्वजनिक यातायातलाई समेत व्यवस्थित गर्ने तयारी गरेको छ । नगरवासीलाई सर्वसुलभ र सहज यातायात सेवा उपलब्ध गराउन आवश्यक पूर्वाधार तयार गरी चालु आर्थिक वर्षदेखि नगर बस सञ्चालन गर्ने योजना अघि सारिएको छ । बढ्दो सहरीकरणसँगै सार्वजनिक यातायातको अभाव देखिएको अवस्थामा नगर बस सञ्चालनले नगरवासीलाई राहत पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
त्यस्तै, वीरेन्द्रनगरको मङ्गलगढी चोकमा कर्णालीकै पहिलो आकाशे पुल निर्माण गर्न लागिएको छ । पैदलयात्रुको आवागमन सहज बनाउने र सडक दुर्घटना न्यूनीकरण गर्ने उद्देश्यले आकाशे पुल निर्माण गर्न लागिएको नगरप्रमुख ढकालले बताइन् । उनका अनुसार उक्त आयोजना वीरेन्द्रनगर गौरवको आयोजनाका रूपमा अघि बढाइएको हो । प्रदेश राजधानीको पूर्वाधार र जनसंख्या विस्तारसँगै वीरेन्द्रनगरमा सहरी व्यवस्थापनको चुनौती पनि बढ्दै गएको छ । यही चुनौतीलाई सम्बोधन गर्दै सडक, यातायात, ट्राफिक व्यवस्थापन र सार्वजनिक पूर्वाधारमा लगानी बढाइरहेको नगरपालिकाले जनाएको छ ।
नगरपालिकाको दाबीअनुसार जनसंख्या, भौतिक पूर्वाधार, आर्थिक गतिविधि र सेवाका हिसाबले वीरेन्द्रनगर उपमहानगरपालिका बन्न आवश्यक आधार पूरा गरिसकेको छ । तर, वर्षौँदेखि चर्चामा रहेको स्तरोन्नतिको निर्णय भने अझै हुन सकेको छैन । वीरेन्द्रनगरले उपमहानगरपालिकाको हैसियत प्राप्त गरेमा प्रदेश राजधानीको बढ्दो आवश्यकता र सहरी संरचनालाई थप व्यवस्थित गर्न सहज हुने नगरपालिकाको विश्वास छ । त्यसैले चालु आर्थिक वर्षको नीति तथा कार्यक्रममार्फत उपमहानगरपालिकामा स्तरोन्नतिको योजनालाई पुनः प्राथमिकतामा राखिएको हो ।
देशका केही महानगरपालिकाभन्दा ठूलो बजेट परिचालन गरिरहेको वीरेन्द्रनगरका लागि अब चुनौती भनेको बजेटको आकारसँगै त्यसअनुसारको सहरी पूर्वाधार र सेवा विस्तार गर्नु तथा लामो समयदेखि अधुरो रहेको उपमहानगरपालिकाको स्तरोन्नतिको योजनालाई निष्कर्षमा पुर्याउनु हो ।
