बाँके, वैशाख १४ नेपालगन्ज र कोहलपुर क्षेत्रमा पछिल्ला केही दिनयता बिहानैदेखि आँखा पोल्नेखालको तुँवालो देखिन थालेपछि स्थानीयवासी चिन्तित बनेका छन् । बिहानको समयमा विशेषगरी बाक्लो धुँवा र धुलो मिसिएको तुँवालोले वातावरण अस्वस्थ बनाइरहेको छ भने दिउँसोसम्म आइपुग्दा पनि सहर धुवाँले ढपक्क ढाकिएको देखिन्छ । स्थानीयका अनुसार बिहान घरबाहिर निस्कँदा आँखा पोल्ने, घाँटी सुख्खा हुने तथा सास फेर्न असहज हुने समस्या बढ्दै गएको छ । स्वास्थ्यकर्मीहरूले हावामा प्रदूषणको मात्रा उच्च भएकाले अनावश्यकरूपमा बाहिर ननिस्कन र निस्कनै परेमा नाकमुख राम्रोसँग ढाकेर हिँड्न सुझाव दिएका छन् । विशेषगरी बालबालिका, ज्येष्ठ नागरिक र दीर्घरोगीलाई बढी सावधानी अपनाउन आग्रह गरिएको छ ।
वातावरणमा देखिएको यो असामान्य अवस्थाको प्रमुख कारण वायु प्रदूषण नै भएको सरोकारवालाहरू बताउँछन् । नेपालगन्ज र कोहलपुर आसपास रहेका ठूला तथा साना उद्योग–कलकारखानाबाट निस्कने धुवाँ, इट्टा भट्टाबाट उत्सर्जित धुलो र धुवाँ तथा किसानहरूले खेतबारीमा पराल जलाउने प्रवृत्तिले प्रदूषणको मात्रा झन् बढाएको छ । यसबाहेक, कोहलपुरसँग जोडिएको बाँके राष्ट्रिय निकुञ्ज क्षेत्रमा लाग्ने डढेलोले पनि ठूलो परिमाणमा धुवाँ उत्पादन गरी वातावरणमा थप असर पुर्याइरहेको छ ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार हावाको गति कम हुँदा र तापक्रम अत्यधिक बढ्दा धुवाँ र धुलो जमिन नजिकै थामिने भएकाले यस्तो तुँवालो देखिने गर्दछ । मौसम पूर्वानुमान महाशाखाका तथ्यांकअनुसार पछिल्ला दिनहरूमा नेपालगन्जको तापक्रम ४१ डिग्री सेल्सियससम्म पुगेको छ । उच्च तापक्रम र स्थिर हावाका कारण प्रदूषित कणहरू फैलिन नपाई एउटै क्षेत्रमा थुप्रिने अवस्था बनेको छ ।
दिउँसोको समयमा पनि स्थिति धेरै फरक छैन । सूर्यको तापसँगै धुलो र धुवाँ अझै स्पष्ट देखिने गरी फैलिने हुँदा सहरको दृश्यता समेत घट्ने गरेको छ । सवारी साधनको चाप, सडक निर्माणका क्रममा उड्ने धुलो र बजार क्षेत्रको अव्यवस्थित व्यवस्थापनले समस्या थप जटिल बनाएको स्थानीयको गुनासो छ ।
स्वास्थ्यकर्मीहरूका अनुसार यस्तो प्रदूषणले आँखा, नाक र घाँटीमा जलन हुनुका साथै दम, एलर्जी, फोक्सोसम्बन्धी रोग र अन्य श्वासप्रश्वाससम्बन्धी समस्या बढाउने जोखिम हुन्छ । लामो समयसम्म यस्तो वातावरणमा बसिरहँदा स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पर्न सक्ने भएकाले सतर्कता अपनाउनुपर्ने उनीहरूको सुझाव छ ।
सरकार तथा सम्बन्धित निकायले प्रदूषण नियन्त्रणका लागि प्रभावकारी कदम चाल्नुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ । उद्योगबाट निस्कने धुवाँ नियन्त्रण, इट्टा भट्टाको अनुगमन, खेतबारीमा पराल जलाउने प्रथामा नियन्त्रण तथा डढेलो नियन्त्रणका उपायहरू तत्काल कार्यान्वयन नगरे अवस्था झन् भयावह बन्न सक्ने चेतावनी विज्ञहरूले दिएका छन् । यसबीच, स्थानीय प्रशासन र सरोकारवाला निकायले जनस्वास्थ्य जोगाउन आवश्यक सचेतना फैलाउनुका साथै दीर्घकालीन समाधानका लागि ठोस पहल गर्नुपर्ने आवश्यकता बढ्दो रूपमा महसुस गरिएको छ ।
