सल्यान, साउन ६ सल्यानको बाग्चौर नगरपालिका–११ र १२ स्थित बाफुखोला वर्षे आलु उत्पादनका लागि परिचित क्षेत्र हो । हरेक वर्ष यही समयमा व्यापारीको भीड लाग्ने र अधिकांश उत्पादन जिल्लाबाहिर पुगिसक्ने यो गाउँमा यसपटक भने किसानका घर–घरमा आलु थन्किएको छ । भारतीय आलु सस्तो मूल्यमा नेपाली बजारमा भित्रिएपछि स्थानीय उत्पादनले उचित मूल्य नपाउँदा किसान बिक्री रोक्न बाध्य भएका हुन् ।
बाफुखोला क्षेत्रमा करिब एक हजार एक सय किसानले चार सय हेक्टरभन्दा बढी क्षेत्रफलमा व्यावसायिक आलु खेती गर्दै आएका छन् । यही खेतीबाट वार्षिक १२ करोड रुपैयाँभन्दा बढी आम्दानी हुने गरेको स्थानीय जनप्रतिनिधिको भनाइ छ । तर यस वर्ष बजार मूल्य अप्रत्याशित रूपमा घटेपछि किसानको आम्दानीमाथि प्रत्यक्ष असर परेको छ । बाग्चौर–१२ का किसान टीकाराम ओलीले गत वर्ष १५ रोपनी क्षेत्रफलबाट उत्पादन भएको करिब १५० क्विन्टल आलु प्रतिकिलो ४० देखि ४५ रुपैयाँसम्ममा बिक्री गरेका थिए । त्यसबाट उनले साढे ६ लाख रुपैयाँभन्दा बढी आम्दानी गरेका थिए । तर यस वर्ष आलुको मूल्य २५ रुपैयाँ प्रतिकिलोभन्दा माथि नपुगेपछि बिक्री नगरी घरमै भण्डारण गरेर राख्नुपरेको उनले बताए । उनका अनुसार गत वर्ष यतिबेलासम्म अधिकांश उत्पादन बिक्री भइसकेको थियो भने अहिले लागतसमेत उठ्ने अवस्था नदेखिएको छ ।
त्यस्तै, बाफुखोलाकै चन्द्रबहादुर ओलीले पनि १५ रोपनीभन्दा बढी क्षेत्रफलमा आलु खेती गर्दै आएका छन् । अघिल्ला वर्षहरूमा आलु बिक्रीबाट वार्षिक ६ देखि ७ लाख रुपैयाँ आम्दानी गर्दै आएका उनी यस वर्ष भने अधिकांश आलु खेतमै रहेको बताउँछन् । व्यापारीले खरिदमा चासो नदिँदा उत्पादन खन्नसमेत किसान हच्किएको उनको भनाइ छ । स्थानीय किसानका अनुसार भारतबाट ठूलो परिमाणमा सस्तो आलु नेपाली बजारमा भित्रिएपछि स्थानीय उत्पादनले प्रतिस्पर्धा गर्न नसकेको हो । पोखरा, बुटवल, वीरगञ्ज र दाङबाट हरेक वर्ष आलु खरिद गर्न आउने व्यापारीहरूले पनि भारतीय आलु सहज र सस्तो भएकाले स्थानीय उत्पादन खरिदमा कम रुचि देखाएको किसानको गुनासो छ ।
किसान केशव ओलीका अनुसार गत वर्ष साउनको पहिलो सातासम्म उत्पादनको ३५ देखि ४० प्रतिशत आलु जिल्लाबाहिर बिक्री भइसकेको थियो । यस वर्ष भने १० प्रतिशत उत्पादनसमेत बाहिर पठाउन नसकिएको उनले बताए । उनले २० रोपनीमा लगाएको आलु बिक्री नभएपछि घरमै थन्क्याएर राख्नुपरेको र व्यापारीसमेत गाउँ नआएको बताए ।
बाफुखोलाका ४७ वर्षीय रतिराम ओलीले वैदेशिक रोजगारी छाडेर एक दशकअघि आलु खेती सुरु गरेका थिए । आलु खेतीबाट परिवारको खर्च चल्नुका साथै केही बचतसमेत हुँदै आएको भए पनि यस वर्ष मूल्य नपाउँदा भविष्यप्रति चिन्ता बढेको उनले सुनाए । पर्याप्त भण्डारण सुविधा नहुँदा लामो समयसम्म आलु राख्न नसकिने र कुहिने जोखिम पनि उत्तिकै रहेको उनको भनाइ छ ।
बाग्चौर नगरपालिका–११ का वडाध्यक्ष केशबहादुर भण्डारीले किसानले गत वर्षजस्तो मूल्य नपाए पनि दैनिक खर्च धान्न थोरै–थोरै आलु बिक्री गरिरहेको बताए । उनका अनुसार लगातार राम्रो मूल्य पाएर उत्साहित बनेका किसान यस वर्ष बजार अभाव र मूल्य गिरावटका कारण निराश बनेका छन् । उनले स्थानीय उत्पादनको बजार सुनिश्चित गर्न तथा किसानलाई राहत पुग्ने व्यवस्था गर्न सम्बन्धित निकायले तत्काल पहल गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याए ।
