उपचार केन्द्रका अहेब नन्दलाल पाण्डेका अनुसार सर्पदंशका ५५ बिरामीमध्ये २९ जना महिला र २६ जना पुरुष रहेका छन् । उनीहरूमध्ये पाँच जनालाई अति विषालु सर्पले टोकेको थियो । विषालु सर्पले टोकेकामध्ये तीन जना महिला र दुई जना पुरुष रहेका थिए । समयमै उपचारका लागि स्वास्थ्य संस्थामा पुगेका कारण उनीहरूको सफल उपचार गरिएको पाण्डेले जानकारी दिए । यस्तै, सोही अवधिमा बिच्छीले टोकेका ६९ जनाले पनि उपचार सेवा लिएका छन् । बिच्छीले टोकेकामध्ये ४२ जना महिला र २७ जना पुरुष रहेका छन् ।
नेपालगन्ज, साउन २१ राप्तीसोनारी गाउँपालिका–८ ओभरीस्थित सर्पदंश उपचार केन्द्रमा आर्थिक वर्ष २०८२/०८३ मा सर्प तथा बिच्छीको टोकाइका १२४ जना बिरामीले उपचार सेवा लिएका छन् । तीमध्ये ५५ जना सर्पदंशका बिरामी रहेको तथ्यांकले देखाएको छ ।
उपचार केन्द्रका अहेब नन्दलाल पाण्डेका अनुसार सर्पदंशका ५५ बिरामीमध्ये २९ जना महिला र २६ जना पुरुष रहेका छन् । उनीहरूमध्ये पाँच जनालाई अति विषालु सर्पले टोकेको थियो । विषालु सर्पले टोकेकामध्ये तीन जना महिला र दुई जना पुरुष रहेका थिए । समयमै उपचारका लागि स्वास्थ्य संस्थामा पुगेका कारण उनीहरूको सफल उपचार गरिएको पाण्डेले जानकारी दिए । यस्तै, सोही अवधिमा बिच्छीले टोकेका ६९ जनाले पनि उपचार सेवा लिएका छन् । बिच्छीले टोकेकामध्ये ४२ जना महिला र २७ जना पुरुष रहेका छन् ।
साउनदेखि असोजसम्मको वर्षायाममा सर्पदंशका घटना बढी हुने स्वास्थ्यकर्मी बताउँछन् । वर्षाका कारण सर्पको बासस्थानमा पानी भरिएपछि सर्प सुरक्षित र सुख्खा स्थानको खोजीमा घर, गोठ, खेतबारी तथा मानिसको आवतजावत हुने स्थानमा निस्कने भएकाले सर्पसँग मानिसको भेट हुने सम्भावना बढ्छ । त्यस्तै, धान रोपाइँ, घाँस काट्ने, दाउरा संकलन गर्ने तथा खेतमा नाङ्गो खुट्टाले काम गर्ने क्रममा पनि सर्पदंशका घटना बढी हुने गरेका छन् ।
स्वास्थ्यकर्मीका अनुसार अधिकांश सर्पले मानिसलाई आक्रमण गर्ने उद्देश्यले नभई आत्मरक्षाका लागि टोक्ने गर्छन् । मानिसले थाहा नपाई कुल्चँदा, समात्ने प्रयास गर्दा वा सर्पलाई खतरा महसुस हुने अवस्था सिर्जना हुँदा सर्पले टोक्ने सम्भावना बढी हुन्छ । सर्पदंशबाट बच्न रातिको समयमा टर्च वा बत्तीको प्रयोग गर्ने, खेतबारी वा झाडीमा काम गर्दा बुट र लामो पाइन्ट लगाउने, घर वरिपरि झाडी तथा फोहोर नराख्ने, मुसाको संख्या नियन्त्रण गर्ने, सुत्दा झुल प्रयोग गर्ने तथा सर्प देखिएमा समात्ने वा मार्ने प्रयास नगरी सुरक्षित दूरी कायम गर्न स्वास्थ्यकर्मीले सुझाव दिएका छन् ।
यदि सर्पले टोकेमा झारफुक, धामीझाँक्री वा घरेलु उपचारमा समय खर्च नगरी सकेसम्म छिटो नजिकको स्वास्थ्य संस्था वा सर्पदंश उपचार केन्द्रमा पुग्नुपर्ने अहेब पाण्डेको भनाइ छ । उनले टोकिएको अंगलाई अनावश्यक चलायमान नगर्न, बिरामीलाई शान्त राख्न र समयमै उपचार गराए अधिकांश सर्पदंशका बिरामीको ज्यान बचाउन सकिने बताए ।
