राजनीतिक विश्लेषकहरू भने कांग्रेस–एमालेको यो निकटतालाई नयाँ दल र आन्दोलनको उदयपछि उत्पन्न अस्तित्व संकटसँग जोडेर हेर्छन् ।
काठमाडौं, पुस २० नियमित १५औँ महाधिवेशन कि विशेष महाधिवेशन भन्ने विषयलाई लिएर नेपाली कांग्रेसभित्र तीव्र विवाद चर्किँदै जाँदा प्रतिस्पर्धी दल नेकपा एमालेका नेताहरूले समेत सार्वजनिक चासो व्यक्त गर्न थालेका छन् । कांग्रेस विभाजनको सम्भावनाबारे चर्चा चलिरहेका बेला एमाले नेताहरूले भने यस्तो अवस्था आउन नहुने भन्दै सुझाव दिएका छन् ।
कांग्रेसको संस्थापन पक्ष तथा सभापति शेरबहादुर देउवाको नेतृत्वमा आगामी वैशाख अन्तिममा १५औँ महाधिवेशन गर्ने निर्णय भइसकेको छ । शुक्रबार बसेको केन्द्रीय कार्यसम्पादन समितिको बैठकले वैशाख २८ देखि ३१ गतेसम्म महाधिवेशन गर्ने कार्यसूची पारित गरेको हो ।
तर महामन्त्रीद्वय गगन थापा र विश्वप्रकाश शर्माले भने पुस मसान्तभित्रै ‘विशेष महाधिवेशन’ गर्नुपर्ने अडान लिँदै काठमाडौँको भृकुटीमण्डपमा हलसमेत बुकिङ गरिसकेका छन् । यही विषयले कांग्रेसभित्र आन्तरिक तनाव बढाएको छ ।
यसैबीच, नेकपा एमालेका उपमहासचिव तथा पूर्वमन्त्री प्रदीप ज्ञवालीले कांग्रेसले आन्तरिक समस्यालाई सुझबुझका साथ समाधान गर्नुपर्ने बताएका छन् । सामाजिक सञ्जालमा लेख्दै उनले लोकतन्त्र, संविधान र राष्ट्रिय हितमाथि गम्भीर चुनौती रहेको उल्लेख गर्दै कांग्रेसले जिम्मेवार भूमिका निर्वाह गर्नुपर्ने धारणा राखेका छन् ।
ज्ञवालीले विगतका राजनीतिक विभाजनका उदाहरण स्मरण गराउँदै २०५४ सालको एमाले विभाजनले माओवादी द्वन्द्व फैलिन सघाएको र २०५९ सालको कांग्रेस विभाजनले राजालाई प्रत्यक्ष शासनको बहाना दिएको उल्लेख गरेका छन् । कांग्रेस विभाजन भए लोकतन्त्र नै जोखिममा पर्न सक्ने उनको निष्कर्ष छ ।
एमालेका अर्का नेता शेरबहादुर तामाङले भने कांग्रेस विभाजन गराउने प्रयासमा केही ‘तत्त्व’ सक्रिय रहेको आरोप लगाएका छन् । देशलाई अस्थिर बनाउने समूहले पहिले एमालेमा असफल भएपछि अहिले कांग्रेसतर्फ ध्यान दिएको उनको दाबी छ । तर तामाङको भनाइप्रति एमालेकै केही नेताहरूले असहमति जनाउँदै आफ्नै पार्टीभित्र ध्यान दिन सुझाव दिएका छन् ।
एमाले नेता दयालबहादुर शाहीले भने विशेष परिस्थितिमा कांग्रेस–एमाले एक ठाउँमा उभिनु स्वाभाविक भएको बताए । लोकतन्त्रविरोधी गतिविधि बढिरहेका बेला लोकतान्त्रिक शक्तिहरू एक हुनुपर्ने उनको भनाइ छ । कांग्रेस–एमाले सरकार नभएको भए पछिल्ला राजावादी गतिविधिहरू अझ हिंस्रक हुन सक्ने उनले दाबी गरे ।
२०७९ को निर्वाचन परिणामले कांग्रेस र एमालेबीच कडा प्रतिस्पर्धा देखाएको भए पनि पछिल्लो समय दुई दलबीच नजिकिएको सम्बन्ध चर्चामा छ । कांग्रेस प्रत्यक्षतर्फ ५७ सिटसहित पहिलो र एमाले ४८ सिटसहित दोस्रो दल बनेका थिए । समानुपातिकतर्फ भने एमाले पहिलो र कांग्रेस दोस्रो भएको थियो । २०८१ असारमा दुवै दलले पालैपालो सरकार चलाउने सातबुँदे सहमति गरेका थिए । त्यसयता जेनजी आन्दोलनलगायत घटनाले राजनीतिक समीकरणमा हलचल ल्याए पनि हाल दुवै दल एकअर्काको अस्तित्व रक्षा गर्ने पक्षमा देखिएका छन् ।
राजनीतिक विश्लेषकहरू भने कांग्रेस–एमालेको यो निकटतालाई नयाँ दल र आन्दोलनको उदयपछि उत्पन्न अस्तित्व संकटसँग जोडेर हेर्छन् । विश्लेषक जागृत रायमाझीका अनुसार अब यी दुई दलबीच सैद्धान्तिक भिन्नता कम हुँदै गएको छ र नयाँ शक्तिको चुनौती सामना गर्न उनीहरू एकअर्कासँग नजिकिन बाध्य भएका हुन् ।
